فیستول مقعد: درمان و علائم

آبسه مقعدی

آبسه مقعدی یک محفظه عفونی پر از چرک است که در نزدیکی مقعد به وجود می‌آید. 90% از آبسه‌ها نتیجه بروز یک عفونت حاد در غدد داخلی مقعد هستند. گاهی اوقات، باکتری‌ها، مدفوع یا اجسام خارجی دهانه یک غده مقعدی را مسدود کرده و سپس راه خود را باز کرده و وارد بافت اطراف مقعد می‌شوند، و در آنجا جمع شده و باعث ایجاد آبسه می‌شوند.

اغلب، فیستول مقعد در نتیجه وجود آبسه مقعد، یا بروز آن در گذشته، به وجود می‌آید. این وضعیت برای حدود 50% از بیماران دارای آبسه رخ می‌دهد. در حالت طبیعی غدد کوچکی، آن‌ هم تنها در داخل مقعد وجود دارد. فیستول مجرایی (تونلی) است که زیر پوست تشکیل شده و غدد عفونی مسدود شده را به یک آبسه متصل می‌کند. فیستول می‌تواند همراه آبسه یا بدون آن به وجود بیاید و همچنین می‌تواند به پوست باسن در نزدیکی دهانه مقعد نیز متصل شود.

علت‌ها و دلایل

آبسه، توده دردناکی از چرک است.‌ معمولاً، آبسه بعد از آلوده شدن یکی از غدد کوچک درون مقعد به باکتری‌ها به وجود می‌آید.

البته، اغلب دلیل آبسه مشخص نیست، هرچند که آن‌ها بیشتر در افرادی که دچار نقص سیستم ایمنی بدن هستند، مثل مبتلایان به ایدز، بروز می‌کنند.

معمولاً، آبسه‌ها با یک دوره مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها (داروی درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها) درمان می‌شوند. در اکثر موارد، همچنین نیاز است که مایع عفونی از آبسه تخلیه شود.

گاهی اوقات، ترکیدن یک آبسه پیش از درمان آن، باعث ایجاد فیستول مقعد می‌شود. فیستول می‌تواند ناشی از بهبود ناقص آبسه یا تخلیه ناقص مایع عفونی نیز باشد.

تقریباً 30 تا 50 درصد افراد دارای آبسه مقعدی به فیستول مقعد نیز دچار می‌شوند. حدود 80% از تمام فیستول‌های مقعد ناشی از عفونت در مقعد هستند.

سایر دلایل

سایر عارضه‌ها و عفونت‌هایی که می‌توانند منجر به فیستول مقعد شوند عبارتند از:

  • سرطان مقعد (آنورکتال): مقعد ناحیه‌ای در انتهای روده بزرگ (محل جمع شدن مدفوع) است.
  • سل: یک عفونت باکتریایی است که عمدتاً ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما می‌تواند به سایر بخش‌های بدن نیز سرایت کند.
  • HIV (ویروس ایدز): ویروسی است که به سیستم دفاعی بدن حمله می‌کند.
  • سفلیس: یک عفونت باکتریایی است که از طریق تماس جنسی، تزریق با سرنگ آلوده یا انتقال خون منتقل می‌شود.

فیستول مقعد می‌تواند به دلایل زیر هم بروز کند:

  • یک زائده گوشتی یا زخم
  • به عنوان یکی از عوارض جراحی
  • به عنوان یک مشکل پزشکی مادرزادی

علائم

موارد زیر علائم یا نشانه‌های وجود فیستول مقعد هستند:

  • بروز مکرر آبسه مقعد
  • درد و تورم در اطراف مقعد
  • بروز درد در هنگام دفع مدفوع
  • خونریزی
  • تخلیه ترشحات (چرک) خونی یا بدبو از منفذ ایجاد شده در اطراف مقعد. بعد از تخلیه فیستول، درد فروکش می‌کند.
  • حساسیت و ناراحتی پوست اطراف مقعد به خاطر ترشح مداوم
  • تب، لرز و احساس خستگی عمومی. (البته، این‌ها می‌توانند علائم بسیاری از امراض باشند).

در صورت مشاهده هر کدام از این علائم می‌بایست به پزشک مراجعه کنید.

روش‌های تشخیص

 معاینه تحت بی‌حسی (یا بیهوشی)

پس از تزریق ماده بی‌حسی یا بیهوشی، معاینه ناحیه بین مقعد و آلت، معاینه دیجیتالی مقعد (DER) و آنوسکوپی انجام می‌شود. این معاینه می‌بایست قبل از اقدام به انجام جراحی انجام شود، خصوصاً اگر ارزیابی سرپایی باعث ناراحتی شده یا به تشخیص مسیر فیستول کمکی نکرده‌ باشد.

برای کمک به تعیین محل فیستول و مهمتر از آن، شناسایی منفذ داخلی، چند تکنیک ابداع شده است که عبارتند از:

  • پزشک آب اکسیژنه، شیر یا آبی متیلن رقیق را به منفذ بیرونی تزریق می‌کند و بررسی می‌کند که آیا ماده تزریق شده از خط دندانه‌ای خارج می‌شود یا خیر؛ تجربه ما نشان داده که آبی متیلن بیش از آنکه به شناسایی منفذ کمک کند، مانع از دیده شدن محل آن می‌شود.‌
  • کشیدن یا فشار دادن روی منفذ بیرونی نیز باعث بیرون‌زدگی یا فرورفته شدن دهانه فیستول شده و به مشخص شدن مسیر آن کمک می‌کند.
  • وارد کردن یک پروب (میله فلزی نازک، قابل انعطاف و نرم که نوک کُندی دارد) از طریق منفذ بیرونی، به تشخیص جهت مسیر فیستول کمک می‌کند؛ اگر پروب پس از طی کردن چند میلی‌متر به خط دندانه‌ای برسد، می‌تواند حدس زد که مسیر فیستول مستقیم است (باید مراقب بود که با اعمال فشار بیش از اندازه یک مسیر دیگر باز نشود).

پروکتوسیگموئیدوسکوپی/کوونوسکوپی

با انجام سیگموئیدوسکوپی انعطاف‌ناپذیر در هنگام ارزیابی اولیه می‌توان مطمئن شد که بیماری‌های دیگر نقشی در علائم به وجود آمده ندارند. در ادامه نیز اگر نیاز شد روده بزرگ بیشتر بررسی می‌شود.

درمان

نوع جراحی مورد نیاز به محل قرارگیری فیستول و ساده یا پیچیده بودن آن بستگی دارد. در صورت نیاز، جراح روش کار را با جزئیات برای بیمار توضیح می‌دهد.

معمولاً، موارد کمی از فیستول مقعد خودبه‌خود بهبود می‌یابند، انجام جراحی برای درمان این عارضه ضروری است.

جراحی

در اینجا هدف جراحی بهبود فیستول و در عین حال اجتناب از آسیب دیدن عضلات اسفنکتر است که حلقه‌ای از عضلات هستند که مقعد را باز و بسته می‌کنند. آسیب رسیدن به عضلات اسفنکتر، باعث بی‌اختیاری مدفوع می‌شود.

معمولاً جراحی فیستول مقعد تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، که باعث می‌شود بیمار در حین جراحی  چیزی احساس نکند. البته، در برخی موارد هم از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود، که در این حالت بیمار به هوش است اما از آنجا که ناحیه مورد درمان بی‌حس شده، دردی احساس نمی‌کند.

امتیازدهی به این مطلب